Άλλο να το φαντάζεσαι ή να το υποθέτεις κι άλλο να το ακούς καθαρά από το στόμα του οδηγού.
«Το όνομα του ποταμού δόθηκε στα 1542, πενήντα χρόνια δηλαδή αφ' ότου πάτησαν οι Ευρωπαίοι στην ήπειρό μας, από τον Ισπανό εξερευνητή Φρανθίσκο δε Ορεγιάνα. Αναπλέοντας τον ποταμό, συνάντησε αντίσταση από αρκετές αυτόχθονες φυλές. Μερικές αποτελούνταν αποκλειστικά από γυναίκες πολεμιστές. Θυμήθηκε τις μυθολογικές Αμαζόνες και επέλεξε το όνομα Rio de las Amazonas. Έτσι, στον πληθυντικό και σε θηλυκό γένος. Μη βλέπετε τώρα που όλος ο κόσμος τον αναφέρει Αμαζόνιο. Εξέλιξη της γλώσσας. Αλήθεια, υπάρχει Έλληνας στο γκρουπ;»
Δεν αποκρύψαμε την ταυτότητά μας. Ούτε χαμηλώσαμε το βλέμμα με μετριοφροσύνη, όταν κάποιος συνταξιδιώτης παρατήρησε πως συναντάει κάτι ελληνικό, όπου κι αν πάει στον κόσμο. Απλώς, χαμογελάσαμε με ικανοποίηση κι αφήσαμε μετά τη ματιά να περιπλανηθεί στη μαγευτική φυσική ομορφιά. Το ελαφρύ ταχύπλοο βαρκάκι, οδηγημένο με μαεστρία από έναν μελαψό μακρυμάλλη, ο οποίος διέθετε (και επιδείκνυε) την κατάλευκη οδοντοστοιχία του, διέσχιζε με ορμή την -κατά κυριολεξία- ζούγκλα του Αμαζονίου.

Συχνά ακούγεται η έκφραση «απερίγραπτης ομορφιάς», όταν θέλουμε να ζωγραφίσουμε με λόγια ένα όμορφο τοπίο, αλλά μας εμποδίζει όχι τόσο η λεξιπενία όσο αυτό το συναισθηματικό. μπούκωμα, καθώς ο φυσιολογικός ρυθμός ομιλίας δεν κατορθώνει να συντονιστεί με την ακατάσχετη ροή των μηνυμάτων που εκπέμπονται από τις αισθήσεις. Στο παρελθόν, ωθούμενος από την υπερφίαλη προπέτεια της νεότητας, απέρριπτα τον ισχυρισμό, με βάση το επιχείρημα ότι «η γλώσσα, ως όργανο του σώματος και ως μέσο επικοινωνίας» ακριβώς προς τον σκοπό αυτόν υπάρχει, για να αποτυπώνει τις εμπειρίες των αισθήσεων. Τώρα, έχοντας ανασκευάσει πολλές από τις νεανικές πεποιθήσεις, κατανοώ την προαναφερθείσα αδυναμία. Η απόδειξη είναι ότι δυσκολεύομαι να περιγράψω τη μαγεία του Αμαζονίου.

Τοπίο καταπράσινο. Δέντρα μικρά και μεγάλα, θάμνοι ψηλοί, βρύα. Κλαδιά που μπλέκονται ανάμεσά τους και δίνουν την ψευδαίσθηση τείχους αδιαπέραστου. Και κάτω, νερό. Πολύ, ατελείωτο νερό. Νερό, που η στάθμη του ανεβοκατεβαίνει ανάλογα με την εποχή του έτους και είτε αποκαλύπτει κορμούς και ρίζες είτε σκεπάζει φυλλώματα και κορυφές, ανοίγοντας διόδους ή κλείνοντας περάσματα για τα πλεούμενα. Γιατί δεν είναι μόνο το «δικό μας» βαρκάκι, το οποίο μας μεταφέρει βολίδα στον ξενοδοχειακό προορισμό. Δεκάδες είναι τα σκάφη που διαπλέουν τα φυσικά κανάλια του Αμαζόνιου και των παραποτάμων του. Μεταφέροντας τρόφιμα για τους κατοίκους, τα παιδιά τους στα τοπικά σχολεία, τους ίδιους στις δουλειές τους. Να, χαμηλώνει αισθητά η ταχύτητά μας και δίπλα φαίνεται ένα φτωχικό οίκημα.
«Θέμα ασφάλειας,» εξηγεί ο οδηγός. «Μπορεί κάποιος να βρίσκεται στο νερό και να κολυμπάει. Η προπέλα μας αποτελεί θανάσιμο κίνδυνο.»

Η ίδια προπέλα, σκεφτόμαστε, που είχε φρακάρει λίγο πριν, την ώρα που είχαμε... κόψει δρόμο, χωμένοι μέσα στην τροπική βλάστηση. Πίσω-μπρος, ελιγμοί με το πηδάλιο, λίγη προσπάθεια με το κουπί και η πορεία συνεχίζεται. Η ταχύτητα είναι τέτοια που δεν μας επιτρέπει να παρατηρήσουμε τη βλάστηση στις λεπτομέρειές της. Μας μένει, όμως, αυτή η εντυπωσιακή εικόνα του πράσινου και υγρού περίγυρου, της πράσινης και υγρής απομόνωσης, μακριά από τον πολιτισμό. Δεδομένου ότι, εννοείται, δεν υπάρχει σύνδεση με τον έξω κόσμο: ούτε τηλεφωνική, κινητή ή ακίνητη, ούτε, προφανώς, ηλεκτρονική.
Αλλά, αν τα δέντρα μάς προσφέρουν μια ουσιαστικά μονόχρωμη, κι ας είναι άφθονη, οπτική ικανοποίηση, τα πουλιά συναγωνίζονται για το ποιο θα μας χαρίσει την πλουσιότερη χρωματική πανδαισία. Με αδιαμφισβήτητους πρωταθλητές τους παπαγάλους, στα κόκκινα, κίτρινα, γαλάζια, τουρκουάζ, λευκά, να λικνίζονται σε κλαδιά ή στο έδαφος και να αδιαφορούν παντελώς για τους υπεριπτάμενους γύπες. Οι τελευταίοι, άλλωστε, ανταποδίδουν την αδιαφορία, αφού επικεντρώνονται κατ' εξοχήν στα αφρόψαρα στα οποία επιτίθενται κάθετα και αστραπιαία.

Κάποια στιγμή, η εξωλέμβιος σωπαίνει και το πλεούμενο πλησιάζει με μηχανή σβηστή σε μια ξύλινη αποβάθρα. Πίσω της, υψωμένα σε πασσάλους, τα δωμάτια του ξενοδοχείου, με σκεπές από φύλλα φοινικόδεντρων, τοίχους καλαμένιους, επίπλωση από μπαμπού. Τρία-τέσσερα συμπαθητικά πιθηκάκια περιφέρονται ανέμελα, κάνουν γυμναστικές ασκήσεις στα στηθαία και πότε-πότε προσπαθούν να έρθουν σε αμεσότερη επαφή με τους πελάτες.
«Μην τα φοβάστε, είναι άκακα. Αρκεί να κλειδώνετε τα δωμάτια και να μην αφήνετε το κλειδί στην πόρτα. Μπορεί να σας συγυρίσουν κανονικότατα και να ψάχνεστε ύστερα,» συμβουλεύει ένας ευγενέστατος Βραζιλιάνος, που θα γίνει ο ξεναγός μας τις επόμενες μέρες.
Πού θα μας ξεναγήσει;
Θα μας πάει, πρώτα, για περπάτημα στη ζούγκλα. Να μας δείξει τις τεράστιες μυρμηγκοφωλιές στους κορμούς των δέντρων, να διεγείρει μια ταραντούλα για να βγει απ' την κρυψώνα της, να μαζέψει υγρό καουτσούκ από το καουτσουκόδεντρο (πηγή πλούτου σε παλιότερους καιρούς), να πλέξει βεντάλιες και. αρχηγικά στέμματα φυλάρχων από κλαριά φοίνικα.
Στην επόμενη εκδρομή, θα μας προμηθεύσει τα απαραίτητα σύνεργα ψαρικής για πιράνχας. Πλήρης η αποτυχία των πελατών, απόλυτη η επιτυχία του ξεναγού και του πλοηγού. Μικρά, όμως, τα ψαράκια και ακατάλληλα για φαγητό. Τα ξαναρίχνουν, λοιπόν, στο ποτάμι, αφού πάντως μας αποδείξουν τη βουλιμία τους, δίνοντάς τους να κατασπαράξουν μερικές οδοντογλυφίδες! Κανείς, φυσικά, δεν επιθυμούσε να δοκιμάσει με οτιδήποτε άλλο.
Μια βραδιά, μόλις είχε πέσει το σκοτάδι, βόλτα με τη βάρκα και με φακό, για να εντοπίσουμε αλιγάτορες, μέσω της αντανάκλασης του φωτός στις κόρες των ματιών τους. Εύκολο το εγχείρημα του εντοπισμού, το ίδιο εύκολος φάνηκε και ο τρόπος που έπιασε ο ξεναγός έναν απ' αυτούς, να τον δούμε από κοντά. «Θέλετε να τον κρατήσετε κι εσείς; Προσοχή, όμως. Κρατάτε του το στόμα κλειστό και την ουρά ακίνητη.» «Άστο καλύτερα!»
Έγινε κι άλλη εξόρμηση, απογευματινή, για να γυμναστούμε κάπως, κωπηλατώντας και κολυμπώντας στα ζεστά νερά του Αμαζόνιου. Κίνδυνος πιράνχας στα ανοιχτά και μακριά από τα δέντρα, κανείς. Μόνο κάτι ευλύγιστα δελφίνια χόρεψαν λίγο πιο πέρα, στους δικούς τους ρυθμούς. Και τότε,τη γαλήνια ατμόσφαιρα ήρθε να διαλύσει μια άγρια τροπική καταιγίδα, η οποία μας ανάγκασε να ζητήσουμε αμέσως καταφύγιο στο πλησιέστερο κατάλυμα: ο κίνδυνος τώρα προερχόταν από τους κεραυνούς. Έβρεξε, έβρεξε, έβρεξε. Επί ημίωρο. Καταρράκτες. Και κατόπιν, ήλιος και πεντακάθαρος ουρανός. Εμείς, ωστόσο, χρειαζόμασταν επειγόντως στεγνά ρούχα και σκούπισμα από την κορυφή μέχρι τα νύχια.

Ο χρόνος στον Αμαζόνιο περνάει χωρίς να τον καταλαβαίνεις. Ήρεμα, γλυκά, ανάμεσα στους ήχους και στις μυρουδιές της φύσης, ειρηνικά. Χωρίς ιντερνέτ. Με ηλεκτρικό ρεύμα από γεννήτρια που λειτουργεί αποκλειστικά τη νύχτα για λόγους οικολογικής οικονομίας. Όταν, βέβαια, στις μεσημεριανές ώρες η ζέστη καταστεί αφόρητη, επιτρέπεται κατ' εξαίρεση η λειτουργία της, ώστε να τεθούν σε κίνηση οι ανεμιστήρες. Είπαμε, στα τροπικά βρισκόμαστε, κοντά στον ισημερινό.
Αλλ' όμως, αν στη φυσική ζούγκλα απλώς την αισθάνεσαι τη ζέστη, στη ζούγκλα της πιο κοντινής μεγαλούπολης η ζέστη σε κατατροπώνει. Μανάους ονομάζεται η πρωτεύουσα της βραζιλιάνικης επαρχίας του Αμαζονίου και το θερμόμετρο αγγίζει τους τριάντα πέντε βαθμούς, η δε υγρασία χτυπάει κόκκινο.
Πώς να επισκεφθείς τα αξιοθέατα; Μόνο με κλιματισμό στο φουλ. Έτσι, αρκείσαι στην αυτοκινητάδα που σε φέρνει στην παλιά πόλη, στα πάρκα που έχουν αντικαταστήσει τις φτωχογειτονιές του κέντρου μια που επίκειται η διοργάνωση του παγκοσμίου κυπέλλου ποδοσφαίρου του 2014, στην αγορά του λιμανιού. Σε περνάει και από το κτήριο της όπερας, χτισμένο στα τέλη του 19ου αιώνα, με την ελπίδα να τραγουδήσει στην πρεμιέρα του ο εκπληκτικός Καρούζο. Δεν τους έκανε τη χάρη, φοβούμενος την ελονοσία που θέριζε. Ωστόσο, το κτήριο έμεινε και φιλοξένησε αργότερα σειρά όλη καλλιτεχνών. Το είδαμε και στον κινηματογράφο, σ' εκείνη την ταινία με το Κλάους Κίνσκι, το Fitzgaraldo. Το είδαμε και τώρα, μικρό αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα. Μπορεί κάποιος να διαφωνήσει με τον «τρούλο» του ο οποίος γυαλίζει και λάμπει με τα χρώματα της Βραζιλίας, μα το ελληνικό μάτι δεν γίνεται να παραβλέψει μερικούς κίονες και ένα χαριτωμένο αέτωμα, μακρινή υπενθύμιση αρχαίου ναού.